Bevolking, spreektaal, godsdient en samenleving op Ibiza

Bevolking op Ibiza

Ibiza heeft ca. 95.000 inwoners waarvan er ongeveer 30.000 in de hoofdstad Ibiza-stad wonen. Slechts de helft van de bewoners is op Ibiza geboren, de rest zijn Spanjaarden van het Iberisch schiereiland of burgers uit andere Europese landen die naar Ibiza zijn verhuisd.

Tradities en gebruiken zijn ondanks alle veranderingen grotendeels bewaard gebleven. Deze gebruiken gaan soms terug tot de Punische, Arabische of Romeinse tijd. Een voorbeeld zijn de typische Ibizensische boerderijen of ‘fincas’, met de rechthoekige daken, waarbij verschillende rechthoekige gebouwen rondom een grote woonruimte staan. Ze doen denken een de bouwstijl van de Berbers in Noord-Afrika.
 
Klederdrachten worden alleen nog op folkloristische feesten gedragen en dan worden er ook oude zogenaamde ‘gaites’- liederen gezongen. Ook deze liederen klinken Afrikaans.
 
Vanaf het midden van de jaren vijftig vestigden zich veel schrijvers en schilders op Ibiza, eind jaren zestig gevolgd door de hippies. De hippies leefden voornamelijk in het noordelijk deel van Ibiza rond Sant Charles.
 
Jaarlijks overspoelen ca. 8 miljoen toeristen de vier grootste eilanden van de Balearen.

Spreektaal op Ibiza

De meeste bewoners van Ibiza spreken een variant van het Catalaans, namelijk het Eivissenc of Ibicenco. Daarnaast spreekt natuurlijk ook bijna iedereen het Spaans dat wij kennen, het Castilliaans. Sinds 1992 worden de meeste namen van bezienswaardigheden in het Eivissenc aangeduid. Zo is de toen de naam Ibiza-stad definitief veranderd in Eivissa.

De eilanden Ibiza en Formentera werden door de oude Grieken Pytioussa en Ophioussa genoemd. De Carthageense kolonisten gaven Ibiza de namen Ibosim, Aibusim en Ebusim, naar de Egyptische god Bes. Op munten werd in die tijd de afkorting IBSM gebruikt.

Ibiza in verschillende talen klinkt als volgt:

De verschillen tussen het Eivissenc, Catalaans en Castiliaans zijn vaak aanzienlijk:

Godsdienst op Ibiza

Bijna alle inwoners van Ibiza zijn aanhangers van het rooms-katholieke geloof, al neemt ook in dit eens katholieke bolwerk de ontkerkelijking hand over hand toe. Tradities en oude gebruiken komen tot leven tijdens feesten, festivals en bedevaarten. Veel feesten hebben een religieuze oorsprong waarbij Maria vaak in het middelpunt van de belangstelling staat.

Beroemd zijn de ‘romerías’, processies waar de rooms-katholieke gelovigen van het eiland, bekeken door duizenden toeristen, de beeltenis van een heilige door de straten van stad of dorp of naar een heiligdom op de top van een berg dragen. Op 16 juli zijn er in enkele havens de ‘Fiestas de la Virgen del Carmen’, feesten ter ere van de beschermheilige van zeevaarders. De mensen gaan op die dag met allerlei boten en bootjes de zee op en nemen een beeld van de heilige mee.

Bij de klederdracht van Ibiza hoort een ketting van zilver, goud en koraal waaraan een medaillon hangt met een afbeelding van Maria. De ‘emprenada’ krijgen meisjes tijdens hun eerste communie.

Met de komst van de christenen en koning Jaume I werden ook de eerste kerken gebouwd. De vaak opvallend witgekalkte kerken, die kenmerkend voor Ibiza zijn, werden bovendien nog versterkt om de bevolking bij gevaar een veilige schuilplaats te bieden. Deze zogenaamde vestingkerken hebben meestal een rechthoekige vorm, kleine ramen, een halfrond tongewelf en zijn soms omringd met kantelen. Religieuze feesten worden ook nu nog vaak gehouden op een voorhof of ‘porxada’ of ‘portxo’. Opvallend is ook dat bijna iedere kerk op Ibiza beschikt over verschillende altaren en de oudste beelden zijn door Spaanse en Vlaamse beeldhouwers vervaardigd.

De kathedraal van Eivissa (Mare de Deu de la Nue of Santa María de las Nieves = Maria van de sneeuw) is de grootste kerk van Ibiza, en ligt in het bovenste deel van Dalt Vila, een UNESCO-werelderfgoed. De oudste fundamenten dateren van 1235 en de bouw van de kerk werd pas in 1592 afgerond. De meeste schilderingen stammen uit de 15e eeuw. Door de veelvuldige verbouwingen zijn alleen de apsis en de klokkentoren bewaard gebleven. Naast de kathedraal staat het bisschoppelijk paleis, de woning van de bisschop.

Samenleving op Ibiza

Staatsinrichting
Het staatshoofd van Spanje, de "Rey de España", is de koning van Spanje, op dit moment Don Juan Carlos de Borbón y Borbón. De koning is onschendbaar en de verantwoordelijkheden liggen bij de minister-president en zijn kabinet. Toch kan de koning door zijn bevoegdheden grote invloed uitoefenen. Hij bekrachtigd wetten en vaardigt ze uit; hij roept de Kamers van de volksvertegenwoordiging bij elkaar, ontbindt ze en schrijft verkiezingen en referenda uit. Verder is hij onder andere opperbevelhebber van de strijdkrachten en benoemt en ontslaat ministers.
 
De regering bestaat uit de minister-president of Presidente del Gobierno, eventueel vice-presidentes en ministers. De minister-president is veel machtiger dan in Nederland, en te vergelijken met de Britse premier en de Duitse bondskanselier.
De volksvertegenwoordiging bestaat uit twee kamers: de Tweede Kamer of Congreso de los Diputados met 350 leden en de Senaat of Senado met 254 leden. Elke provincie mag twee leden in het Congreso afvaardigen, behalve Ceuta en Melilla. De andere leden worden per provincie gekozen en de bevolkingsgrootte is dan doorslaggevend wat betreft het aantal leden dat afgevaardigd wordt. Voor de Senado kiezen de 47 op het vasteland gelegen provincies elk vier senatoren. Mallorca mag er drie kiezen. De Senaat vertegenwoordigt de bevolking van de provincies als geheel, ongeacht hun omvang. Dit systeem staat op de nominatie om afgeschaft te worden.
 
Ibiza vormt samen met Formentera een autonoom gewest, een van de Comunidades Autónomas, met een eigen regering en parlement (Spaans: Consells). Elke Autónomia heeft een wisselend pakket aan bevoegdheden dat vastgelegd is in een Estatuto de Autonomía. Elke Autonomía heeft een regionaal parlement (Asamblea Legislativa), een regionale regering (Consejo de Gobierno), een regionale president (Presidente del Consejo) en een regionaal hooggerechtshof (Tribunal Superior de Justicia). Het regionale parlement bestaat uit één kamer waaruit de regionale minister-president gekozen wordt.
 
Spanje is verdeeld in 50 provincies met als belangrijkste provinciale orgaan de Diputacíon Provincial, de Provinciale Staten. Hierin zitten tussen de 25 en 51 leden of diputados. Deze worden door gemeenteraadsleden gekozen. De diputados kiezen weer een dagelijks bestuur, de Comisíon de Gobierno.
 
In 1998 waren er in Spanje 8097 gemeenten of municipios. Bij gemeenten tussen de 250 en 100.000 inwoners telt het gemeentebestuur of Ayuntamiento tussen de 5 en 25 leden. Een Ayuntamiento bestaat uit een burgemeester of Alcalde, één of meer loco-burgemeesters of Tenientes de Alcalde en raadsleden of Consejales.
Er bestaan nog veel gemeenten die minder dan 100 inwoners hebben. Van alle gemeenten heeft 86% minder dan 500 inwoners.

Onderwijs
Het onderwijssysteem in Spanje is sinds 1990 aan sterke verandering onderhevig. Het basisonderwijs werkt al met het nieuwe systeem. Het peuter- en kleuteronderwijs (Jardin de Infancia en Escuela de Párvulos) bestaat uit een driejarig en een zesjarig systeem dat niet verplicht is.
 
Her basisonderwijs van 6 tot 12 jaar ( Educación Primaria) is verplicht en gratis. Deze fase in het onderwijs bestaat uit drie cycli van elk twee jaar. Hierna volgt het verplichte voortgezet onderwijs (Educación Secundaria Obligatoria) van 12 tot 16 jaar. Hierna stopt de leerplicht. De ESO kent twee cycli van twee jaar waarna men een certificaat krijgt waarmee men o.a. naar beroepsopleidingen kan.
Na het verplichte onderwijs kan men verder studeren voor het Bachillerato dat toegang geeft tot de universiteit.
 
Het middelbaar beroepsonderwijs (Formación Profesional Grado Medio) wordt in Spanje niet erg gewaardeerd. Het zal gemiddeld ongeveer twee jaar duren en direct opleiden voor beroepen.
 
Het hoger beroepsonderwijs (Formación Profesional Grado Superior) en de universiteit (Universidad) vormen het sluitstuk van het onderwijssysteem. Spanje telt op dit moment 62 staatsuniversiteiten en een stuk of twintig particuliere universiteiten. De universiteit van Salamanca dateert van 1218 en is daarmee een van de oudste universiteiten ter wereld.
 
Ook de Balearen hebben een universiteit, de Universitat de les Illes Balears, met een dependance op Ibiza. Bijzonder is het Morna International College, waarvan het studieprogramma gebaseerd is op het Engelse onderwijs en er wordt dan ook les gegeven in het Engels. Spaans leren de kinderen al vanaf drie jaar en Duits vanaf vijf jaar. De meeste leraren en onderwijzers hebben een studie in Engeland gevolgd.